درس چهار دهم دریا قلی

فعالیت های درس 
1-تشبیه هایی را که در متن درس به کار رفته ، پیدا کنید و بنویسید 

1- دریاقلی به وسعت دریاست نام تو 
2- دریاقلی ،هم چون دریایی خروشان بود .

2-جملات يا عباراتی را از متن درس پيدا کنيد و يا خودتان بنويسيد که هريک 
علامت های زير را داشته باشند. 
( ؟ - ! - « » - : ) 

دریاقلی !رکاب بزن یا علی بگو 
شهید « دریاقلی سورانی » یکی از دلاوران دوران دفاع مقدس بود .
دریا قلی با چه وسیله ای خود را به شهر رساند ؟
انگار کسی در گوشش می گفت : دریا قلی رکاب بزن همه چیز به جوانمردی 
تو وابسه است 

3- بیت زیر را توضیح دهید و آرایه های موجود در آن را بنویسید 
دریا قلی ! به وسعت دریاست نام تو تاریخ ، در تلفظ نام الکن است 

دریا قلی ! وسعت نام تو به اندازه ی دریا بزرگ است تاریخ برای گفتن حقیقت نام تو ناتوان است 
آرایه ها 
1- تشبیه : نام تو به وسعت دریاست .
2- شخصیت بخشی : تاریخ در تلّفظ نام تو الکن است ( اینگونه تصور شده است که تاریخ شخصی است که می تواند سخن بگوید ) 

املاء 
1- کلماتی را که در نوشتن آن ها یکی از شکل های حرف (( ف ، ق ))به کار رفته 
پیدا کنید و بنویسید .
ف = هدف – فدا جان فشانی – حفظ – اوراق فروشی – فرزند – فرسوده – ذوالفقاری –
غافلگیر- فوراً – افتاد – تکلیف – فریاد - مدافعان – نفوذ – معروف- اتفّاق .
ق= دریاقلی – به موقع - قرار – قلّه – مقدس – سقوط – اوراق – ذوالفقاری – قدرت – 
مقابله – عقب – انتقال – اتفّاق .
2- با توجه به متن درس جمله های زیر را کامل کنید 
در داستان های کهن ایرانی آرش ، دلاور مردی بود که وقتی قرار شد که کمانداری ایرانی تیری رها کند و 
هر جا که تیر فرود آید مرز ایران باشد ، دلیرانه بر قلّه ی دماوند بر آمد و تیری در چلّه ی کمان نهاد و با 
پرتاب کردن آن ، سرزمین ایران را از بیگانگان رهایی بخشید و جان خود را دراین راه فدا کرد . 
خاطره ی این جانفشانی درراه پاسداری از میهن ،هنوز در یاد ها زنده است . این سرزمین در هر 
روزگاری ، پهلوانان و نام آوران بی شماری را در خود پرورانده است .
3- در هر ردیف هر نخستین کلمات را بر دارید ، از راست به چپ کنار هم قرار دهید 
تا یک واژه از متن درس به دست آید ، کلمه مورد نظر را جلوی همان ردیف بنویسید 
الف ) برادر - عماد - ثابت -------> بعث 
ب) لار – مادر - سامرا ------------> لمس 
پ ) غایب – راز – یاس – باغ -------> غریب 
ت) مرد – حالا – نان – تماس --------> محنت 

نگارش 

متن زیر را به دقّت بخوانید و نشانه های نگارشی را هر جا که لازم است قرار دهید .

« دریاقلی در آن شب پاییزی نهم آبان ماه 1359 ،فرزند خورد سال خود را در نزدیکی سایه هایی که در سیاهی شب داشتند خود را برای حمله ی وحشیانه به آبادان 
آماده می کردند ، تنها گذاشت . او ، با همه توان و قدرت ، رکاب می زد . انگار کسی در گوشش می گفت : دریاقلی ! رکاب بزن ، همه چیز به جوانمردی تو وابسته است .اگر کوتاهی کنی ، همه شهر و دیار نابود خواهد شد 
دریا قلی ! رکاب برن ، یا علی بگو ...................... چشم انتظار همّت تو ، دین و میهن است » 

2- کار دریا قلی را با کار آرش مقایسه کنید و نتیجه را در یک بند بنویسید .از نشانه های نگارشی مناسب هم استفاده کنید .
هردو ، کاری میهن پرستانه انجام داده اند . هردو درواقع برای حفظ ، مرزهای ایران ، از خود شجاعت نشان دادند .
3- من با خواند این درس 
کنجکاو شدم که در باره شهدای جنگ تحمیلی و قهرمانان اسطوره ای ایران اطّلاعات بیشتری به دست بیاورم 

متوجه شدم که ایز سرزمین قهرمانان گمنامی دارد که برای حفظ ایران حتی از فرزندان خود نیز گذشته اند .

اکنون احساس می کنم که ما برای حفظ دست آورد های شهدایمان وظیفه ی سنگینی بر دوش داریم .

کار گاه نویسندگی 

توصیف 
یکی از راه های تمرین و تقویّت نویسندگی بهره گیری از توصیف است .
توصیف ، بیان ویژگی های یک چیز است . در توصیف باید به رنگ ، بو ، 
نرمی ، درشتی ، فاصله و دیگر خصوصیّات ، توجّه کرد .توصیف دقیق، سبب 
می شود خواننده، به آسانی، شئ مورد نظر را در ذهن خود بازسازی کند .

1- کدام بخش درس از نظر توصیف زیباتر است ، آن را بنویسید و توضیح دهید 


2- با استفاده از توصیف ، یک بند در مورد میهن (( ایران من )) بنویسید.

3- فهم خودرا از ضرب المثل ((هرکه بامش بیش ، برفش بیشتر )) ف در یک بند بنویسید .
وقتی کسی از امکانات ، ثروت ، و قدرت بیشتری بر خوردار باشد به طور یقیین 
مسئولیت ، دردسر و مشغله ی بیشتری نیز خواهد داشت و باید انرژی وقت بیشتری 
برای انجام کار های خود صرف کند 

4- هرچه را از محتوای درس های این فصل فهمیده اید ، در یک بند بنویسید .

فعالیت های درس 

1- در ترکیب های زیر موصوف وصفت و مضاف و مضاف الیه را مشخص کنید 
میوه ی انسان – کردار نیکو – جور تبر – آتشگر گیتی – شاخ بی بر - مرد هیزم شکن 

موصوف و صفت = کردار نیکو - شاخ بی بر - مرد هیزم شکن 
مضاف و مضاف الیه = میوه ی انسان – جور تبر - آتشگر گیتی 

2- در عبارت ها و مصراع های زیر ، شبه جمله را مشخص کنید 

آوَخ که شدم هیزم 
شبه جمله = آوَخ 
ای میوه فروش هنر ، این دکه و بازار .
شبه جمله = ای میوه فروش هنر

3- در شعری که خواندید که نمونه آرایه ی شخصیت بخشی ، بیابید و آن را توضیح دهید .
خندید برو شعله = خندیدن عملی که انسان ها آنجام میدهند را به شاع به شعله نسبت داده است .


4- نقش دستوری کلمه های مشخص شده را بنویسید 
دهقان چو تنور خود از اینه هیمه بیفروخت 
نهاد = دهقان 
مفعول = چو تنور 
متمّم = هیمه 
فعل = بیفروخت 

املاء
1- کلمات ردیف اول را با کلمات ردیف دوم ترکیب کنید . کلمات جدید را در جدول بنویسید .
هیزم - نگون – آتش – دگر – میوه - بدین 
گر – بار – فروش – شکن – گونه – سار 

2- با توجه به واژگان زیر معنی مناسب را انتخاب کنید 
الف ) ادبار ( روزگار ، تیره بختی ) 
ب) فرجام ( پایان ، انجام ) 

3- شش کلمه از درس که املاء آن ها برای شما مهم است بنویسید 
این تمرین بر عهده خود دانش آموزان می باشد .

نگارش 
1- دو بیت زیر را ، به نثر ساده بازنویسی کنید .
جز دانش و حکمت نبود میوه ی انسان .....ای میوه فروش هنر ، این دکه و بازار
انسان به جز دانش و حکمت هیچ ثمره ای از خود باقی نمی گذارد اگر واقعا از دانش و حکمت ی بر خوردار شده ایم در همین دنیا زمان ارائه آن به دیگران است

از گفته ی نا کرده و بیهوده چه حاصل ......کردار نکو کن ، که نه سودیست زگفتار
حرف و سخن خوبی که بگویید ولی عملی به آن نکند هیچ فایده ای برای انسان ندارد . تا می توانیم باید کار های شایسته انجام دهیم که در سخن بی عمل هیچ سودی نیست .


2-داستان این درس را به گونه ی دیگری در یک بند ، به پایان برسانید .
صدای ناله ی سپیدار به گوش شعله رسید .شعله به اوگفت چه شده 
چرا ناراحتی ، چرا آه می کشی ؟ سپیدار گفت از این ظلم دلگیرم 
آنهای همیشه از سایه ی من استفاده می کردند حالا نمی دانم چرا 
به فکر نابودی من افتادند . 

3- سرنوشت درختی را که به میز و نیمکت تبدیل شده ، از زبان خودش در پنج سطر بنویسید .
من درختی زیبا در جنگل بودم . درختان دیگری نیز همراه من بریده شده اند . 
از سرنوشت آنها دیگر خبری ندارم . ابتدا خیلی ناراحت بودم اما اکنون که 
به میز و نیمکت تبدیل شده ام و باعث می شوم که دانش آموزان راحت تر 
درس بخوانند خوشحال هستم . اگر به کاغذ هم تبدیل می شدم باز هم خوشحال بودم 
ولی اگر مرا به مبلمان یا به دیگر وسایل تزینی تبدیل می کردند خوشحال نمی شدم . 
کارگاه نویسندگی 
باز سازی 
هرگاه موضوعی قدیمی یا مطلبی از متون گذشته را با شاخ و برگ و شکل تازه تری بنویسیم .آن را باز سازی کرده ایم ، بازسازی وقایع و رویداد ها یکی از راه های تمرین و تقویّت نویسندگی است . می توان رویداد های کوچک را به صورت یک داستان کوتاه بازسازی کرد .

1- پایان داستان (( درخت علم )) را به دلخواه ، بازسازی کنید .

2- یکی از اتفاق های به یاد ماندنی کلاس خود را بنویسید .

3- داستان یک یک ماهی کوچک که در تور ماهی گیر گرفتار شده را طوری بنویسید که ماهی سر انجام ، ماهی گیر را دچار سر درد می کند . 

4- فهم خودرا از ضرب المثل (( مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید می ترسد ))، در یک بند بنویسید .
وقتی انسان تجربه تلخی داشته باشد و از آن تجربه آسیب دیده باشد در شرایطی مشابه آن تجربه ی قبلی قرار بگیرد خواهد ترسید حتی اگر تجربه ی جدید 
هیچ ضرری به او نزند باز هم این ترس در وجود او خواهد بود .

درس شانزدهم کتاب خوانی

فعالیت های درس 
1- معنی هر یک از کلمات زیر را بنویسیدو باهریک جمله بسازید .
عبرت =( پند گرفتن )در قرآن داستان قوم ثمود برای عبرت گرفتن ما گفته شده است.
مُلک = ( قلمرو ) در تاریخ رسم پادشاهان این بود که مُلک خود را وسعت دهند 
مَلَک = (فرشته ) میکاییل یکی از چهار مَلَک بزرگ خداوند است .
مُستَمِع = ( شنونده ) در کلاس درس باید سعی کنیم مُستَمِع خوبی باشیم .

2- مفرد کلمات زیر را بنویسید .

3- مخالف کلمه های زیر را بنویسید . 
فایده ----->ضرر ، زیان / محنت -------> آسایش / ثابت ----->متحرّک /
چالاک -----> کُند 

املاء

1- با توجه به معنی جمله ، زیر شکل صحیح کلمه خط بکشید 

الف ) هر که بر معصیّت ( مُصّر – مُسّر ) بود ، از خدای تعالی نترسد .
ب) باید که ( قرض – غرض ) صحبت بشناسی 
پ) باید دانست که جماعت ، ( لایق – لایغ )چه نوع سخن است .

2- در جدول زیر کلمات معنی دار را پیدا کرده و در جاهای خالی بنویسید .
farsin5.jpg 
کلمات دیگری نیز مانند - نظم - خوان - ریگ - در جدول وجود دارد


نگارش 

1- متن زیر را در چند سطر ادامه دهید .
در اتاق نشسته بودم و به کتاب های کتابخانه ، نگاه می کردم . ناگهان چشمم به کتاب 

2- یکی از حکایت هایی را که تا به حال شنیده اید به زبان ساده بنویسید .

3- با توجه به عناصر داستانی به سوال های زیر پاسخ دهید 

الف ) شخصیت های درس « هفت خان » را نام ببرید 
کیکاووس – رستم - رخش - اژدها – جادوگر – شیر - اولاد دیو – ارژنگ دیو 
دیو سپید – 
ب) درون مایه ( محتوای ) حکایت « درخت علم را بنویسید .
برترین آفریده ی خداوند علم است که می تواند سبب جاودانگی بشود 
پ)زاویه دید درس « عطّار و جلال الدین محمد کدام است .
سوم شخص است . 
کار گاه نویسندگی 

ضرب المثل 
ضرب المثل: عبارتی کوتاه که در بر دارنده ی نکته یا لطیفه یا پندی است و در میان 
مردم رایج است . استفاده به جاو مناسب از ضرب المثل ، بر قدرت سخن و تاثیر 
بخشی آن می افزاید و گفتار و نوشتار را شیرین و دلپذیر می کند .

1- ضرب المثل (( کبوتر با کبوتر باز با باز ، کند همجنس با همجنس پرواز )) 
با استفاده از مقایسه توضیح دهید .
هر فردی بهتر است با افرادی که از نظر شخصیّتی و فرهنگی و اعتقادی به او نزدیک هستند 
در ارتباط باشد مثل پرندگان با با پرندگانی از جنس خود زندگی می کنند 

2- فهم خودرا از ضرب المثل (( این دغل دوستان که میبینی ، مگسانند گرد شیرینی )) بنویسید .
برخی از افراد در دوستی متظاهر و ریکار هستند . در واقع این افراد به این دلیل با دیگران 
دوست می شوند که سود و منفعتی از آن ها به دست بیاورند مثل مگس هایی که دوره شیرینی 
برای خوردن آن جمع می شوند .

3- داستان کوتاهی درباره (( دوستی با کتاب )) بنویسید و در پایان موضوع شخصیت و زاویه دید آن را مشخص کنید

فعالیت های درس 

1- عبارت های زیر را مانند نمونه ، به نثری ساده و امروزی بر گردانید 

نخست کسی ، من باشم که بدو گِرَوَم = نخستین کسی باشم که به او ایمان آورم 

نیکویی گویید و زینهار تا بدی نکیند = سخنان خوب بگویید و هوشیار باشید که نباید بدی کرد 

راست گفتن پیشه گیرید = همیشه راست بگویید 


2- مانند نمونه ، جمله های زیر را مرتب و باز نویسی کنید 
نمونه : مارا یادگاری ده از علم خویش = از علم خویش ، ما را یادگاری ده 

الف ) وصیت کنم شما را = شما را وصیت ( می ) کنم 
ب) بد کننده را زندگانی ، کوتاه باشد = زندگانی بد کنند کوتا ه باشد .

3- کلمات متضاد را در ابیات و عبارات زیر بیابید 

الف ) سخن در میان دو دشمن ، چنان گوی که اگر دوست گردند ، شرم زده نشوی ( سعدی ) 
کلمات متضاد = دشمن و دوست 

ب) موج زخود رفته ای ، تیز خرامید و گفت : هستم اگر می روم ، گر نروم نیستم ( اقبال لاهوری ) 
کلمات متضاد = هستم و نیستم / میروم و نروم 

پ)دوستان و دشمنان را می شناسم من ، زندگی را دوست دارم ، مرگ را دشمن ( اخوان ثالث ) 
کلمات متضاد = دوستان و دشمنان / زندگی و مرگ / دوست و دشمن 
4- در عبارت زیر ، شبه جمله را پیدا کنید و مفهوم آن را توضیح دهید 
زینهار تا بدی نکنید 
زینهار شبه جمله است . 
زینهار به معنی بدان ، آگاه باش ویا هوشیار باش که برای متوجه کردن مخاطب 
استفاده می شود یعنی مراقب باش تابدی نکنی و از این کار بپرهیزی 

املاء 
1- چهار کلمه از درس را که اهمّیّت املایی دارند ، پیدا کنید و بنویسید 

2- با توجه به متن درس جای خالی را با کلمه مناسب پر کنید 
هرکه از شما به زادبزرگ تر باشد .وی را بزرگ تر دارید و حرمت او نگاه دارید .

3- کلماتی را که در املای آن ها ، یکی از شکل های حرف (( ه )) وجود دارد از متن 
درس بیابید و بنویسید . ( مانند نمونه ) بزرگمهر 

ستاره - خوانده ام - خواهد آمد – هم – بهره - هیچ - راه - ده - آن چه – به - 
زینهار – بد کننده – کوتاه - پیشه - هلاک - گواهی - هر - عطاها – همیشه - ستوده - نگاه - بیهقی 

نگارش 

1- این دسته از کلمات را به صورت جمله ، مرتّب کنید .
نیست - مردمان بی عیب - عیب - را – مکنید - که - هیچ کس – 
عیب مردمان را مکنید که هیچ کس بی عیب نیست .
2- عبارت زیر را در یک بند کامل کنید .
از دروغ گفتن دور باش . چون دروغ هایی بزرگ از دروغ های کوچک آغاز می شوند و هر دروغ با خود دروغ های دیگر به دنبال خواهد آورد . وقتی نام انسان به دروغ گویی شهره شود راست او نیز دروغ پنداشته شود .

3- در جمله ی (( ستاره ی روشن ما بودی که ما را ، راه راست نمودی )) ، نویسنده از چه عنصری ادبی کرده است ؟ آن را توضیح دهید .
نوسینده از فن تشبه استفاده کرده است و بزرگمهر را به ستاره ی روشنی 
تشبیه کرده که راه راست را به آن ها نشان داده است و آن ها را هدایت کرده است .

کار گاه نویسندگی 

لطیفه ی ادبی 
یکی از چیز هایی که به زیبایی و لطف نوشته می افزاید ، استفاده از لطیفه است. 
لطیفه سخنی کوتاه و پر معنا ست که به سادگی فهمیده می شود . لطیفه ها معمولاً آمیخته 
به طنز و حکمت و اندرز هستند و در قالب حکایت ظاهر می شوند .

1- حکایت ((نردبان فروش)) از عبید زاکانی را بخوانید و برداشت خود را در چند سطر بنویسید . 

« شخصی که کمک نردبان در باغ دیگری می رفت تا میوه بچیند ، صاحب باغ 
سر رسید و گفت : در باغ من چه کار داری ؟
آن شخص گفت : نرد بان میفروشم .
گفت : نردبان در باغ من فروشی ؟
گفت : نرد بان از آن من است هر جا که خواستم می فروشم » .

2- ضرب المثل (( به پایان آمد این دفتر ، حکایت همچنان باقی است )) را در یک بند توضیح دهید . 

مطالب داستان و حکایات ما خیلی بیشتر از این است که در حجم این دفتر یا کتاب و یا طومار جای بگیرد . 
به همین دلیل اوراق ما برای نوشتن تمام شده اما مطلب برای نوشتن همچنان وجود دارد . در واقع تعبیر دیگر 
این ضرب المثل این است که وقت ما تمام شده ولی حرف های زیادی همچنان برای گفتن وجود دارد .

3- هرچه از محتوای درس های این فصل فهمیده اید در یک بند بنویسید .

حجت الاسلام محی الدین بهرام محمدیان روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار حوزه آموزش ایرنا اظهار کرد: در پایه پنجم ابتدایی هشت عنوان کتاب جدیدالتالیف و در پایه نهم نیز حدود 12 عنوان کتاب جدید با اعمال تغییرات تولید شده است.

فرشید سیاری در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم درخصوص بیمه طلایی فرهنگیان اظهار داشت: چهار بسته بیمه‌ای از سوی آموزش‌وپرورش پیشنهاد شده که بسته اول جامع و کامل است و شامل خدمات دندانپزشکی تا سقف 300 هزار تومان، خدمات چشم پزشکی تا سقف 100 هزار تومان و برخی اعمال جراحی و خدمات بیمارستانی است که در گذشته با محدودیت‌هایی همراه بود.

آبزرور در گزارشی ادعا کرد ایران در واکنش به اتهاماتی که رجب طیب اردوغان رییس جمهور ترکیه برضد تهران مطرح کرده بود نیمی از ترکیه را در خاموشی فروبرد.

به گزارش «انتخاب»، نیمی از ترکیه یعنی چهل و چهار استان از هشتاد و یک استان این کشور که شامل استانبول و آنکارا نیز می شود و در مجموع بیش از چهل میلیون جمعیت دارد، سه شنبه سی و یکم مارس دچار قطع دوازده ساعته برق شد. این اتفاق افتاد زیرا ایران می خواست چنین شود. این خاموشی در ترکیه به علت حمله ای سایبری روی داد که مبدا آن ایران بود.

مرد روس در اتاق انتظار عجیب ترین جراحی دنیا؛ پیوند سر زنده به بدن فردی مرده

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین،والری اسپیریدونوف، مرد جوان روس که از ناحیه دست و پا فلج است، خود را برای یکی از پر خطر ترین و هیجان انگیز ترین عمل های پیوند در جهان آماده می کند.

قرار است سر این بیمار به بدن فردی که دچار مرگ مغزی شده پیوند زده شود.

او در این باره می گوید: "من فکر می کنم که چنین جراحی ممکن است شانس بسیاری خوبی باشد تا من بتوانم زندگی طولانی تری داشته باشم.اما اگر بدشانسی بیاورم این گونه نخواهد شد. من می دانم که پس از عمل جراحی اطلاعات زیادی حاصل خواهد شد که ممکن است برای موفقیت پزشکان در آینده مفید باشد."

دکتر سرجو کاناورو جراح ایتالیایی که قرار است تابستان امسال، در آکادمی جراحان اعصاب و ارتوپد آمریکا این پروژه را آغاز کند، پیشتر اعلام کرده بود این کار تا دو سال دیگر امکان پذیر خواهد شد.

او می گوید این کار را با تیغهای بسیار پیشرفته تر و برنده تر جراحی کنونی انجام خواهد داد و خواهد توانست بین سی تا شصت درصد فیبر ها را که برای کشش لازم است احیا کند.

منبع: یورونیوز

از حاتم طایی پرسیدند بخشنده تر از خود دیده ای ؟

گفت آری مردی که دارایی اش تنها دو گوسفند بود ، یکی را شب برایم ذبح کرد ، از طعم جگرش تعریف کردم ، صبح فردا جگر گوسفند دوم را نیز برایم کباب کرد.

گفتند :  تو چه کردی ؟

گفت : پانصد گوسفند به او هدیه دادم !

گفتند : پس تو بخشنده تری !

گفت : نه چون او هر چه داشت به من داد اما من اندکی از آنچه داشتم به او دادم … !