فعالیت های درس 

1- عبارت های زیر را مانند نمونه ، به نثری ساده و امروزی بر گردانید 

نخست کسی ، من باشم که بدو گِرَوَم = نخستین کسی باشم که به او ایمان آورم 

نیکویی گویید و زینهار تا بدی نکیند = سخنان خوب بگویید و هوشیار باشید که نباید بدی کرد 

راست گفتن پیشه گیرید = همیشه راست بگویید 


2- مانند نمونه ، جمله های زیر را مرتب و باز نویسی کنید 
نمونه : مارا یادگاری ده از علم خویش = از علم خویش ، ما را یادگاری ده 

الف ) وصیت کنم شما را = شما را وصیت ( می ) کنم 
ب) بد کننده را زندگانی ، کوتاه باشد = زندگانی بد کنند کوتا ه باشد .

3- کلمات متضاد را در ابیات و عبارات زیر بیابید 

الف ) سخن در میان دو دشمن ، چنان گوی که اگر دوست گردند ، شرم زده نشوی ( سعدی ) 
کلمات متضاد = دشمن و دوست 

ب) موج زخود رفته ای ، تیز خرامید و گفت : هستم اگر می روم ، گر نروم نیستم ( اقبال لاهوری ) 
کلمات متضاد = هستم و نیستم / میروم و نروم 

پ)دوستان و دشمنان را می شناسم من ، زندگی را دوست دارم ، مرگ را دشمن ( اخوان ثالث ) 
کلمات متضاد = دوستان و دشمنان / زندگی و مرگ / دوست و دشمن 
4- در عبارت زیر ، شبه جمله را پیدا کنید و مفهوم آن را توضیح دهید 
زینهار تا بدی نکنید 
زینهار شبه جمله است . 
زینهار به معنی بدان ، آگاه باش ویا هوشیار باش که برای متوجه کردن مخاطب 
استفاده می شود یعنی مراقب باش تابدی نکنی و از این کار بپرهیزی 

املاء 
1- چهار کلمه از درس را که اهمّیّت املایی دارند ، پیدا کنید و بنویسید 

2- با توجه به متن درس جای خالی را با کلمه مناسب پر کنید 
هرکه از شما به زادبزرگ تر باشد .وی را بزرگ تر دارید و حرمت او نگاه دارید .

3- کلماتی را که در املای آن ها ، یکی از شکل های حرف (( ه )) وجود دارد از متن 
درس بیابید و بنویسید . ( مانند نمونه ) بزرگمهر 

ستاره - خوانده ام - خواهد آمد – هم – بهره - هیچ - راه - ده - آن چه – به - 
زینهار – بد کننده – کوتاه - پیشه - هلاک - گواهی - هر - عطاها – همیشه - ستوده - نگاه - بیهقی 

نگارش 

1- این دسته از کلمات را به صورت جمله ، مرتّب کنید .
نیست - مردمان بی عیب - عیب - را – مکنید - که - هیچ کس – 
عیب مردمان را مکنید که هیچ کس بی عیب نیست .
2- عبارت زیر را در یک بند کامل کنید .
از دروغ گفتن دور باش . چون دروغ هایی بزرگ از دروغ های کوچک آغاز می شوند و هر دروغ با خود دروغ های دیگر به دنبال خواهد آورد . وقتی نام انسان به دروغ گویی شهره شود راست او نیز دروغ پنداشته شود .

3- در جمله ی (( ستاره ی روشن ما بودی که ما را ، راه راست نمودی )) ، نویسنده از چه عنصری ادبی کرده است ؟ آن را توضیح دهید .
نوسینده از فن تشبه استفاده کرده است و بزرگمهر را به ستاره ی روشنی 
تشبیه کرده که راه راست را به آن ها نشان داده است و آن ها را هدایت کرده است .

کار گاه نویسندگی 

لطیفه ی ادبی 
یکی از چیز هایی که به زیبایی و لطف نوشته می افزاید ، استفاده از لطیفه است. 
لطیفه سخنی کوتاه و پر معنا ست که به سادگی فهمیده می شود . لطیفه ها معمولاً آمیخته 
به طنز و حکمت و اندرز هستند و در قالب حکایت ظاهر می شوند .

1- حکایت ((نردبان فروش)) از عبید زاکانی را بخوانید و برداشت خود را در چند سطر بنویسید . 

« شخصی که کمک نردبان در باغ دیگری می رفت تا میوه بچیند ، صاحب باغ 
سر رسید و گفت : در باغ من چه کار داری ؟
آن شخص گفت : نرد بان میفروشم .
گفت : نردبان در باغ من فروشی ؟
گفت : نرد بان از آن من است هر جا که خواستم می فروشم » .

2- ضرب المثل (( به پایان آمد این دفتر ، حکایت همچنان باقی است )) را در یک بند توضیح دهید . 

مطالب داستان و حکایات ما خیلی بیشتر از این است که در حجم این دفتر یا کتاب و یا طومار جای بگیرد . 
به همین دلیل اوراق ما برای نوشتن تمام شده اما مطلب برای نوشتن همچنان وجود دارد . در واقع تعبیر دیگر 
این ضرب المثل این است که وقت ما تمام شده ولی حرف های زیادی همچنان برای گفتن وجود دارد .

3- هرچه از محتوای درس های این فصل فهمیده اید در یک بند بنویسید .